શાસ્ત્રો

अदृश्यतत्त्वबोधाय शास्त्रजालं प्रकीर्तितम् । वेदोपनिषदां दिव्यं ज्ञानदीपः सनातनः ॥ श्रद्धाभक्तिसमायुक्तो यः शास्त्रार्थं विचिन्तयेत् । तस्य चित्ते प्रकाशेत सत्यं ब्रह्म निरामयम् ॥

[अलबेला शतक (अलबेला पंडित विरचित)]

અદૃશ્ય અને ગૂઢ તત્ત્વના બોધ માટે શાસ્ત્રોની રચના કરવામાં આવી છે. વેદો અને ઉપનિષદો સનાતન દિવ્ય જ્ઞાનના પ્રજ્વલિત દીપક સમાન છે. જે મનુષ્ય શ્રદ્ધા અને ભક્તિ સાથે શાસ્ત્રોના અર્થનું મનન-ચિંતન કરે છે, તેના ચિત્તમાં નિર્મળ બ્રહ્મસ્વરૂપ સત્યનો પ્રકાશ પ્રગટ થાય છે.

“દેખાતી વસ્તુની શંકામાં થી જ સર્વ શાસ્ત્રની ઉત્પત્તિ થઇ છે, અને સત્ય દેખાય છે તેથી જુદું છે, એનું જ સર્વ શાસ્ત્ર નિરૂપણ કરે છે” [રામનારાયણ વિશ્વનાથ પાઠક, અમદાવાદ, 20-11-1942]

પૂર્ણ ને કોઈ સ્વાર્થ નથી, નિ:સ્વાર્થને કોઈ અપેક્ષા નથી, સત્ય સદા નિરપેક્ષ જ હોય, પ્રમાણિકતા સત્યથી જ આવે, પ્રમાણિકને બીજા કોઈ પ્રમાણની આવશ્યકતા નથી. આપણા શાસ્ત્રોમાં પૂર્ણનું (ઈશ્વરનું) સંપૂર્ણ અને નિ:સ્વાર્થ જ્ઞાન છે. માટે જ શાસ્ત્રો સત્ય છે, સ્વયં પ્રમાણ છે અને તેમાં શ્રધ્ધા તથા વિશ્વાસ રાખવા જોઈએ. એનાથી સમર્પણ થશે, જેનાથી ભક્તિ પ્રાપ્ત થશે, જે જ્ઞાન આપશે અને અંતે કલ્યાણ થશે. શ્રધ્ધા આવશે નિષ્ઠાથી. અને નિષ્ઠા આવશે (તે દિશામાં) કર્મ કરવાથી.

વેદો સ્વયં અપૌરુષેય છે (કોઈએ રચેલા નથી), તેનું જ્ઞાન આધ્યાત્મિક તથા અનંત છે અને સૃષ્ટિનું સમગ્ર જ્ઞાન વેદોમાંથી જ ઉદ્ભ્વ્યું.
લોક હિતાર્થે એ જ રહસ્યમય જ્ઞાન ભગવાન વેદ વ્યાસે પુરાણોની રચના કરીને સરળ રીતે વર્ણવ્યું.
આધુનિક વિજ્ઞાન જે દેખાય તેનું જ્ઞાન, જ્યારે આધ્યાત્મિક જ્ઞાન આ સૃષ્ટિને જોનાર છે તેનું વિજ્ઞાન.
અધ્યાત્મિક જ્ઞાન થી સંસ્કાર મળે અને સંસ્કાર થી વિકાર જાય ને સત્ય ના દર્શન થાય જે પ્રત્યેક મનુષ્યનું અંતિમ ધ્યેય.

માનવમાત્રને જીવનમાં ઉદ્ભવતા અણગણિત પ્રશ્નોના ઉત્તર શોધવાની જિજ્ઞાસા સદાકાળથી રહી છે. દૃશ્ય જગતથી પર રહેલા સત્યનું નિરૂપણ કરનાર આપણા વૈદિક શાસ્ત્રો માત્ર ધાર્મિક ગ્રંથો નથી, પરંતુ સનાતન જ્ઞાન, આધ્યાત્મિક વિજ્ઞાન, જીવનદર્શન અને આત્મકલ્યાણના અખૂટ ભંડાર છે. વેદ, ઉપનિષદ, સૂત્ર, સ્મૃતિ, પુરાણ, ગીતા, દર્શન, સંહિતા અને વિવિધ શાસ્ત્રોમાં બ્રહ્માંડ, ધર્મ, આત્મા, કર્મ, ભક્તિ, યોગ, સમાજવ્યવસ્થા, ચિકિત્સા, વિજ્ઞાન, સંગીત, સ્થાપત્ય અને જીવનના પ્રત્યેક ક્ષેત્રનું ગૂઢ જ્ઞાન સમાયેલું છે.

શાસ્ત્રોનું મૂળ હેતુ મનુષ્યને દૃશ્યની મર્યાદાથી ઉપાડી સત્યના અનુભવ સુધી પહોંચાડવાનું છે. શ્રદ્ધા, નિષ્ઠા અને સાધનાથી શાસ્ત્રજ્ઞાન આત્માને શુદ્ધ કરે છે, સંસ્કારો પ્રદાન કરે છે અને વિકારોને દૂર કરીને મનુષ્યને આધ્યાત્મિકતા તથા બ્રહ્મવિદ્યા તરફ દોરી જાય છે. આ વૈદિક પરંપરાનું વૈભવ માત્ર પ્રાચીનતા માટે મહત્વપૂર્ણ નથી, પરંતુ આજના માનવ માટે પણ માર્ગદર્શક છે. જરૂર છે માત્ર શાસ્ત્રોના પાનાં ઉથલાવી જ્ઞાનસાગરમાં ડૂબકી લગાવવાની, જેથી પોતાના પ્રશ્નોના ઉત્તર સ્વયં પ્રાપ્ત થાય અને જીવન સત્ય, ધર્મ અને કલ્યાણના માર્ગે આગળ વધે.

પ્રત્યેક ના જીવનના પ્રત્યેક પાસા માં રહેલા પ્રત્યેક સ્તરના પ્રશ્નોના ઉત્તરો આપણાં શાસ્ત્રોમાં પહેલેથી જ હયાત છે. નવું કશું જ શોધવાનું બાકી નથી. જરૂર છે માત્ર પાનાં ઉથલાવવાની.

વેદો (ચાર)

ઉપવેદો (ચાર)

આયુર્વેદ

ગંધર્વવેદ

ધનુર્વેદ

સ્થાપત્યવેદ

વેદાંગો (વેદના છ અંગો)

વેદોના યોગ્ય અભ્યાસ, સંરક્ષણ, અર્થગ્રહણ અને અનુષ્ઠાન માટે પ્રાચીન ઋષિઓએ છ સહાયક શાસ્ત્રોની રચના કરી, જેને વેદાંગ (વેદ + અંગ) કહેવામાં આવે છે. જેમ શરીરના વિવિધ અંગો મળીને શરીરને પૂર્ણ બનાવે છે, તેમ વેદાંગો વેદજ્ઞાનને સમજવા અને વ્યવહારમાં ઉતારવા માટે અનિવાર્ય સાધનરૂપ છે. વેદાંગોને વેદપુરુષના અંગો તરીકે પણ દર્શાવવામાં આવ્યા છે. વેદોના મંત્રોનો શુદ્ધ ઉચ્ચાર, યોગ્ય અર્થ, વ્યાકરણિક રચના, છંદ, યજ્ઞવિધિ અને સમયનિર્ધારણ—આ બધું વેદાંગોના આધારે જ શક્ય બને છે.

૧	શિક્ષા (ઉચ્ચારશાસ્ત્ર) શિક્ષા વેદાંગ વેદમંત્રોના શુદ્ધ ઉચ્ચાર, સ્વર, વર્ણ, માત્રા, બળ, સામ અને સંતાન વગેરેનું વિજ્ઞાન છે. વેદોમાં માત્ર શબ્દ જ નહીં, પરંતુ તેના સ્વર અને ઉચ્ચારનું પણ અત્યંત મહત્ત્વ છે. સ્વરમાં થોડો ફેરફાર પણ અર્થમાં પરિવર્તન લાવી શકે છે. તેથી ઋષિઓએ વેદમંત્રોની અખંડ પરંપરા જળવાઈ રહે તે માટે શિક્ષા શાસ્ત્રની રચના કરી. પ્રાચીન શિક્ષાગ્રંથોમાં પાણિનિય શિક્ષા, નારદીય શિક્ષા અને યાજ્ઞવલ્ક્ય શિક્ષા પ્રસિદ્ધ છે.
૨	કલ્પ (વિધિ અને કર્મકાંડ) કલ્પ વેદાંગ યજ્ઞો, સંસ્કારો અને વૈદિક કર્મોની વિધિ સમજાવે છે. કયો યજ્ઞ કેવી રીતે કરવો, કયા મંત્રનો ક્યાં ઉપયોગ કરવો, ગૃહસ્થના સંસ્કારો કેવી રીતે કરવાના વગેરે વિષયોનું વિસ્તૃત નિરૂપણ કલ્પશાસ્ત્રમાં થાય છે. કલ્પસૂત્રોના મુખ્ય ચાર વિભાગ છે—શ્રૌતસૂત્ર, ગૃહ્યસૂત્ર, ધર્મસૂત્ર અને શુલ્બસૂત્ર. ભારતીય ધાર્મિક અને સામાજિક વ્યવસ્થાના ઘણા નિયમોનું મૂળ કલ્પસાહિત્યમાં જોવા મળે છે.
૩	વ્યાકરણ (ભાષાશાસ્ત્ર) વ્યાકરણ વેદાંગ સંસ્કૃત ભાષાના નિયમોનું શાસ્ત્ર છે. શબ્દોની રચના, ધાતુઓ, પ્રત્યયો, વિભક્તિઓ અને વાક્યરચનાનો અભ્યાસ વ્યાકરણ દ્વારા થાય છે. વ્યાકરણના અભાવમાં વેદોના અર્થનું યોગ્ય જ્ઞાન શક્ય નથી. પાણિનિ રચિત અષ્ટાધ્યાયી વિશ્વના મહાન ભાષાશાસ્ત્રીય ગ્રંથોમાં ગણાય છે. વ્યાકરણ વેદવાણીનું રક્ષણ કરે છે અને ભાષાની શુદ્ધતા જાળવે છે.
૪	નિરુક્ત (શબ્દાર્થશાસ્ત્ર) નિરુક્ત વેદોમાં આવેલા દુર્બોધ અને પ્રાચીન શબ્દોના અર્થનું શાસ્ત્ર છે. વેદોમાં ઘણા એવા શબ્દો છે જે સામાન્ય ભાષામાં પ્રચલિત નથી. આવા શબ્દોની ઉત્પત્તિ (વ્યૂત્પત્તિ) અને અર્થ સમજાવવા માટે નિરુક્તની રચના થઈ. યાસ્કાચાર્ય રચિત નિરુક્ત આ વિષયનો મુખ્ય ગ્રંથ છે. નિરુક્ત વેદમંત્રોના આંતરિક અને દાર્શનિક અર્થને સમજવામાં સહાય કરે છે.
૫	છંદ (વૈદિક લય અને માપ) છંદ વેદમંત્રોની લયબદ્ધ રચનાનું શાસ્ત્ર છે. દરેક મંત્ર ચોક્કસ અક્ષરસંખ્યા અને પાદવિભાગ અનુસાર રચાયેલ હોય છે. ગાયત્રી, અનુષ્ટુપ, ત્રિષ્ટુપ, જગતી, પંક્તિ અને બૃહતી જેવા પ્રસિદ્ધ વૈદિક છંદો વેદોમાં જોવા મળે છે. છંદના જ્ઞાનથી મંત્રપાઠમાં લય, સૌંદર્ય અને શુદ્ધતા જળવાઈ રહે છે. વેદોને કાવ્યાત્મક અને સંગીતમય સ્વરૂપ આપનાર મુખ્ય તત્ત્વ છંદ છે.
૬	જ્યોતિષ (કાળનિર્ધારણ) જ્યોતિષ વેદાંગ યજ્ઞો અને ધાર્મિક કર્મો માટે યોગ્ય સમય નક્કી કરવાનું શાસ્ત્ર છે. તિથિ, નક્ષત્ર, યોગ, કરણ, માસ, ઋતુ અને સંવત્સર વગેરેનું જ્ઞાન જ્યોતિષ દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે. વૈદિક યુગમાં યજ્ઞોનું આયોજન આકાશીય ગતિઓના આધારે થતું હતું. તેથી જ્યોતિષને વેદપુરુષની આંખ તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. પ્રાચીન વેદાંગ જ્યોતિષ આ વિષયનો સૌથી પ્રાચીન ઉપલબ્ધ ગ્રંથ માનવામાં આવે છે.

**છંદો ( * = આ સાત સૂર્યરથના અશ્વો પણ કહેવાય છે)**

ક્રમ	છંદનું નામ	સામાન્ય રચના	કુલ અક્ષર	વિશેષતા / ઉપયોગ
1	*ગાયત્રી	3 પાદ × 8 અક્ષર	24	વેદોમાં અત્યંત પવિત્ર છંદ; ગાયત્રી મંત્ર આમાં છે.
2	*અનુષ્ટુપ	4 × 8	32	પાછળથી શ્લોકછંદનો આધાર બન્યો; મહાભારત-રામાયણમાં વ્યાપક.
3	*ત્રિષ્ટુપ (ત્રીષ્ટૂપ)	4 × 11	44	ઋગ્વેદનો સૌથી વધુ પ્રચલિત છંદ.
4	*પંક્તિ	5 × 8	40	પાંચ પાદવાળો છંદ; યજ્ઞસંબંધિત મંત્રોમાં મળે છે.
5	મહાપંક્તિ	6 × 8	48	પંક્તિનું વિસ્તૃત સ્વરૂપ.
6	પદપંક્તિ	5 પાદવાળી પંક્તિનો વિશિષ્ટ પ્રકાર	ભિન્ન	વૈદિક ઉપપ્રકાર.
7	મહાપદપંક્તિ	પદપંક્તિનું વિસ્તૃત સ્વરૂપ	ભિન્ન	દુર્લભ વૈદિક પ્રયોગ.
8	અતિજગતી	4 × 13	52	જગતી કરતાં વિશાળ સ્વરૂપ.
9	અતિશકવરી	શકવરીથી વિશેષ	60+	વિસ્તૃત અને અલંકારિક છંદ.
10	અત્યષ્ટિ	4 × 17	68	અત્યંત દીર્ઘ છંદ.
11	*ઉષ્ણિક	8+8+12	28	ગાયત્રી અને અનુષ્ટુપ વચ્ચેનું સ્થાન ધરાવે છે.
12	એકપદા	એક જ પાદ	વિવિધ	વિશેષ વૈદિક પ્રયોગ.
13	કકુપ	ઉષ્ણિકનો ઉપપ્રકાર	28 આસપાસ	કેટલાક ઋગ્વૈદિક સૂક્તોમાં મળે છે.
14	ચતુષ્પદા	4 પાદ	વિવિધ	સામાન્ય વર્ગીકરણ.
15	*જગતી	4 × 12	48	ત્રિષ્ટુપ પછીનો મહત્વપૂર્ણ વૈદિક છંદ.
16	ત્રિપદા	3 પાદ	વિવિધ	ગાયત્રીવર્ગના કેટલાક છંદો.
17	દ્વિપદા	2 પાદ	વિવિધ	દુર્લભ વૈદિક રચનાઓમાં.
18	ધૃતિ	4 × 18	72	વિશાળ વૈદિક છંદ.
19	નિચૃત	એક અક્ષર ઓછો	ભિન્ન	મૂળ છંદનો સંક્ષિપ્ત પ્રકાર.
20	પુરઉષ્ણિક	ઉષ્ણિકનો વિકસિત પ્રકાર	~32	વૈદિક ઉપપ્રકાર.
21	પુરસ્તાજ્જ્યોતિ	વિશિષ્ટ વૈદિક છંદ	ભિન્ન	ઋગ્વેદમાં અલ્પ પ્રયોગ.
22	પ્રગાથ	બે જુદા છંદોનું સંયોજન	ભિન્ન	સામવેદમાં વિશેષ મહત્વ.
23	*બૃહતી	8+8+8+12	36	વૈદિક મુખ્ય સાત છંદોમાંનો એક.
24	મહાબૃહતી	બૃહતીનું વિસ્તૃત સ્વરૂપ	40+	દીર્ઘ ગાન માટે.
25	વર્ધમાના	ક્રમશઃ વધતા અક્ષરો	ભિન્ન	નામ મુજબ વૃદ્ધિશીલ રચના.
26	વાદિના	વિશિષ્ટ વૈદિક પ્રકાર	ભિન્ન	દુર્લભ ઉલ્લેખ.
27	વિરાટ	4 × 10	40	ગાયત્રી અને ત્રિષ્ટુપ વચ્ચેનું સ્થાન.
28	વિરાટસ્થાના	વિરાટનો ઉપપ્રકાર	ભિન્ન	વૈદિક વર્ગીકરણમાં.
29	વિરાંગરૂપા	વિરાટસંબંધિત પ્રકાર	ભિન્ન	પ્રાચીન છંદગ્રંથોમાં ઉલ્લેખિત.
30	વિષમાબૃહતી	અસમાન બૃહતી	36 આસપાસ	પાદોમાં અસમાનતા.
31	શકવરી	4 × 14	56	વિસ્તૃત વૈદિક છંદ.
32	શન્કુમતી	શકવરી વર્ગનો ઉપપ્રકાર	ભિન્ન	દુર્લભ પ્રયોગ.
33	સતોબૃહતી	બૃહતીનો વૈકલ્પિક પ્રકાર	40 આસપાસ	વૈદિક ગાનમાં.
34	સમાબૃહતી	સમાન પાદવાળી બૃહતી	36+	બૃહતીનું નિયમિત સ્વરૂપ.

સૂક્તો

(વેદોમાંથી સીધા સીધા ઉપાડેલા શ્લોકોની બનેલી હારમાળાને સૂક્ત કહેવાય)

1	અગ્નિ સૂક્ત
2	અપ્રતિરથ સૂક્ત
3	ઇન્દ્ર સૂક્ત
4	ઉત્તરાયણ સૂક્ત
5	ઋત સૂક્ત
6	કલ્યાણ સૂક્ત
7	કિતવ સૂક્ત
8	કૃષિ સૂક્ત
9	ગણેશ સૂક્ત
10	ગૃહ મહિમા સૂક્ત
11	ગો સૂક્ત
12	ગોષ્ઠ સૂક્ત
13	તત્પુરૂષ સૂક્ત (યજુર્વેદ)
14	દાનસ્તુતિ સૂક્ત
15	દીર્ઘાયુષ સૂક્ત
16	દેવી સૂક્ત
17	ધનાન્દાન સૂક્ત
18	નારાયણ સૂક્ત
19	નાસદીય સૂક્ત (ઋગ્વેદ)
20	પિતૃ સૂક્ત
21	પુરુષ સૂક્ત / વિષ્ણુ સૂક્ત (યજુર્વેદ)
22	પૃથ્વી સૂક્ત
23	બ્રહ્મ સૂક્ત (યજુર્વેદ)
24	ભદ્રં સૂક્ત (યજુર્વેદ)
25	ભૂ સૂક્ત
26	મૈત્ર સૂક્ત
27	યમ સૂક્ત (યજુર્વેદ)
28	રક્ષોદન સૂક્ત (શુ. યજુ. 13/9-13)
29	રાત્રી સૂક્ત
30	રુદ્રસૂક્ત (યજુર્વેદ)
31	રોગનિવારણ સૂક્ત
32	વિશ્વકર્મા સૂક્ત
33	શાંતિ સૂક્ત
34	શિવ સંકલ્પ સૂક્ત
35	શ્રધ્ધા સૂક્ત
36	શ્રી સૂક્ત
37	સંજ્ઞાન સૂક્ત
38	સૌમનસ્ય સૂક્ત
39	હિરણ્યગર્ભ સૂક્ત

ઉપનિષદો – બસ્સો બે (202)

1	અક્ષમાલ ઉપનિષદ
2	અક્ષિ ઉપનિષદ
3	અથર્વશિખ ઉપનિષદ
4	અથર્વશિર ઉપનિષદ
5	અદ્વયતારક ઉપનિષદ
6	અદ્વૈત ઉપનિષદ
7	અદ્વૈતભાવનાં ઉપનિષદ
8	અધ્યાત્મ ઉપનિષદ
9	અનુભવસાર ઉપનિષદ
10	અન્નપૂર્ણા ઉપનિષદ
11	અમનસ્ક ઉપનિષદ
12	અમૃતનાદ ઉપનિષદ
13	અમૃતનાદ ઉપનિષદ
14	અરુણ ઉપનિષદ
15	અલ્લ ઉપનિષદ
16	અવધૂત ઉપનિષદ (પધ્યાત્મક)
17	અવધૂત ઉપનિષદ (વાક્યાત્મક અને પધ્યાત્મક)
18	અવ્યક્ત ઉપનિષદ
19	આચમન ઉપનિષદ
20	આત્મપૂજા ઉપનિષદ
21	આત્મપ્રબોધ ઉપનિષદ (આત્મબોધ ઉપનિષદ)
22	આત્મા ઉપનિષદ (પધ્યાત્મક)
23	આત્મા ઉપનિષદ (વાક્યાત્મક)
24	આથર્વણદ્વિતીય ઉપનિષદ (વાક્યાત્મક અને મંત્રાત્મક)
25	આયુર્વેદ ઉપનિષદ
26	આરુણિક ઉપનિષદ (આરુણેય ઉપનિષદ)
27	આર્ષેય ઉપનિષદ
28	આશ્રમ ઉપનિષદ
29	ઇતિહાસ ઉપનિષદ (વાક્યાત્મક અને પદ્યાત્મક)
30	ઈશાવાસ્ય ઉપનિષદ
31	ઉર્ધ્વપુણ્ડ્ર ઉપનિષદ
32	એકાક્ષર ઉપનિષદ
33	એતરેય ઉપનિષદ (અધ્યાયાત્મક)
34	એતરેય ઉપનિષદ (ખન્ડાત્મક)
35	કઠ ઉપનિષદ
36	કઠરુદ્ર ઉપનિષદ
37	કઠશ્રુતિ ઉપનિષદ
38	કલિસંતરણ ઉપનિષદ
39	કાત્યાયન ઉપનિષદ
40	કામરાજકીલિતોદ્વાર ઉપનિષદ
41	કાલાગ્નીરુદ્ર ઉપનિષદ
42	કાલિકા ઉપનિષદ
43	કાલીમેધાદીક્ષિત ઉપનિષદ
44	કુણ્ડીકા ઉપનિષદ
45	કૃષ્ણ ઉપનિષદ
46	કેન ઉપનિષદ
47	કૈવલ્ય ઉપનિષદ
48	કૌલ ઉપનિષદ
49	કૌશિતકી ઉપનિષદ
50	ક્ષુરિકા ઉપનિષદ
51	ગણપતિ ઉપનિષદ
52	ગણપતિઅથર્વશીર્ષ ઉપનિષદ
53	ગણેશઉત્તરતાપીની ઉપનિષદ
54	ગણેશપૂર્વતાપીની ઉપનિષદ
55	ગર્ભ ઉપનિષદ
56	ગાયત્રી ઉપનિષદ
57	ગાયત્રીરહસ્ય ઉપનિષદ
58	ગારુડ ઉપનિષદ
59	ગાંધર્વ ઉપનિષદ
60	ગુહ્યકાલ ઉપનિષદ
61	ગુહ્યષોઢાન્યાસ ઉપનિષદ
62	ગોપાલઉત્તરતાપિની ઉપનિષદ
63	ગોપાલપૂર્વતાપિની ઉપનિષદ
64	ગોપીચંદન ઉપનિષદ
65	ચતુર્વેદ ઉપનિષદ
66	ચાક્ષુષ ઉપનિષદ (ચક્ષુર ઉપનિષદ, ચક્ષુરોગ ઉપનિષદ, નેત્ર ઉપનિષદ)
67	ચિત્ત ઉપનિષદ
68	છાગલેય ઉપનિષદ
69	છાંડોગ્ય ઉપનિષદ
70	જાબાલ ઉપનિષદ
71	જાબાલ દર્શન ઉપનિષદ
72	જાબાલિ ઉપનિષદ
73	તાર ઉપનિષદ
74	તારસાર ઉપનિષદ
75	તુરીય ઉપનિષદ
76	તુરીયાતીત ઉપનિષદ
77	તુલસ્ય ઉપનિષદ
78	તેજોબિંદુ ઉપનિષદ
79	તૈત્તિરીય ઉપનિષદ
80	ત્રિપાદ વિભૂતી મહાનારાયણ ઉપનિષદ
81	ત્રિપુર ઉપનિષદ
82	ત્રિપુરમહા ઉપનિષદ
83	ત્રિપુરા ઉપનિષદ
84	ત્રીપુરાતાપિની ઉપનિષદ
85	ત્રીશિખી બ્રાહ્મણ ઉપનિષદ
86	દક્ષિણામૂર્તિ ઉપનિષદ
87	દત્ત ઉપનિષદ
88	દત્તાત્રેય ઉપનિષદ
89	દુર્વાસા ઉપનિષદ
90	દેવી ઉપનિષદ (પદ્યાત્મક તથા મંત્રાત્મક)
91	દેવી ઉપનિષદ (શિવરહસ્યાન્તર્ગત – અનુપલબ્ધ)
92	દ્વય ઉપનિષદ
93	ધ્યાનબિંદુ ઉપનિષદ
94	નાદબિંદુ ઉપનિષદ
95	નારદ ઉપનિષદ
96	નારદપરિવ્રાજક ઉપનિષદ
97	નારાયણ ઉપનિષદ
98	નારાયણઉત્તરતાપિની ઉપનિષદ
99	નારાયણપૂર્વતાપિની ઉપનિષદ
100	નિરાલંબ ઉપનિષદ
101	નિરુકત ઉપનિષદ
102	નિર્વાણ ઉપનિષદ
103	નિર્વાણ ઉપનિષદ
104	નીલરુદ્ર ઉપનિષદ
105	નૃસિંહઉત્તરતાપિની ઉપનિષદ
106	નૃસિંહપૂર્વતાપિની ઉપનિષદ
107	નૃસિંહષટચક્ર ઉપનિષદ
108	પરબ્રહ્મ ઉપનિષદ
109	પરમહંસ ઉપનિષદ
110	પરમહંસપરિવ્રાજક ઉપનિષદ
111	પરિવ્રાજક ઉપનિષદ
112	પંચબ્રહ્મ ઉપનિષદ
113	પારમાત્મિક ઉપનિષદ
114	પારાયણ ઉપનિષદ
115	પાશુપતબ્રહ્મ ઉપનિષદ
116	પિણ્ડ ઉપનિષદ
117	પીતાંબર ઉપનિષદ
118	પુરુષસૂક્ત ઉપનિષદ
119	પૈંગલ ઉપનિષદ
120	પ્રણવ ઉપનિષદ (પદ્યાત્મક)
121	પ્રણવ ઉપનિષદ (વાક્યાત્મક)
122	પ્રશ્ન ઉપનિષદ
123	પ્રાણાગ્નીહોત્ર ઉપનિષદ
124	બહુવૃચ ઉપનિષદ
125	બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ
126	બૃહદ્જાબાલ ઉપનિષદ
127	બ્રહ્મબિંદુ ઉપનિષદ (અમૃતબિંદુ ઉપનિષદ)
128	બ્રહ્મવિદ્યા ઉપનિષદ
129	બ્રહ્મા ઉપનિષદ
130	ભસ્મજાબાલ ઉપનિષદ
131	ભાવના ઉપનિષદ
132	ભિક્ષુક ઉપનિષદ
133	મહા ઉપનિષદ
134	મહાનારાયણ ઉપનિષદ
135	મહાવાક્ય ઉપનિષદ
136	મંડલબ્રાહ્મણ ઉપનિષદ
137	મંત્રિકા ઉપનિષદ
138	માણ્ડૂક્ય ઉપનિષદ
139	મુક્તિકા ઉપનિષદ
140	મુણ્ડક ઉપનિષદ
141	મુદ્ગલ ઉપનિષદ
142	મૈત્રાયણી ઉપનિષદ
143	મૈત્રેયી ઉપનિષદ
144	યાજ્ઞવલ્ક્ય ઉપનિષદ
145	યોગકુણ્ડલી ઉપનિષદ
146	યોગચૂડામણી ઉપનિષદ
147	યોગતત્વ ઉપનિષદ
148	યોગશિખ ઉપનિષદ
149	રામઉત્તરતાપિની ઉપનિષદ
150	રામપૂર્વતાપિની ઉપનિષદ
151	રામરહસ્ય ઉપનિષદ
152	રુદ્રક્ષજાબાલ ઉપનિષદ
153	રુદ્રહૃદય ઉપનિષદ
154	વાજીસૂચિકા ઉપનિષદ
155	વારાહ ઉપનિષદ
156	વાસુદેવ ઉપનિષદ
157	વિશ્રામ ઉપનિષદ
158	વિષ્ણુહૃદય ઉપનિષદ
159	શરભ ઉપનિષદ
160	શાય્યાયની ઉપનિષદ
161	શારીરક ઉપનિષદ
162	શારીરિક ઉપનિષદ
163	શાંડિલ્ય ઉપનિષદ
164	શિવ ઉપનિષદ
165	શિવસંકલ્પ ઉપનિષદ – 1.
166	શિવસંકલ્પ ઉપનિષદ – 2.
167	શુકરહસ્ય ઉપનિષદ
168	શૌનક ઉપનિષદ
169	શ્યામ ઉપનિષદ
170	શ્રીકૃષ્ણપુરુષોત્તમસિધ્ધાંત ઉપનિષદ
171	શ્રીચક્ર ઉપનિષદ
172	શ્રીવિદ્યાતારક ઉપનિષદ
173	શ્રીસૂક્તમ
174	શ્વેતાશ્વતર ઉપનિષદ
175	ષોઢ ઉપનિષદ
176	સ હ વૈ ઉપનિષદ
177	સદાનંદ ઉપનિષદ
178	સરસ્વતીરહસ્ય ઉપનિષદ
179	સર્વસાર ઉપનિષદ
180	સંકર્ષણ ઉપનિષદ
181	સંધ્યા ઉપનિષદ
182	સંન્યાસ ઉપનિષદ
183	સંન્યાસ ઉપનિષદ (વાક્યાત્મક)
184	સંહિત ઉપનિષદ
185	સામરહસ્ય ઉપનિષદ
186	સાવિત્રી ઉપનિષદ
187	સિધ્ધાંતવિઠ્ઠલ ઉપનિષદ
188	સિધ્ધાંતશીખ ઉપનિષદ
189	સિધ્ધાંતસાર ઉપનિષદ
190	સીતા ઉપનિષદ
191	સુદર્શન ઉપનિષદ
192	સુબાલ ઉપનિષદ
193	સુમુખ્ય ઉપનિષદ
194	સૂર્ય ઉપનિષદ
195	સૂર્યતાપિની ઉપનિષદ
196	સૌભાગ્ય્લક્ષ્મી ઉપનિષદ
197	સ્કંદ ઉપનિષદ
198	સ્વસંવેધ્ય ઉપનિષદ
199	હયગ્રીવ ઉપનિષદ
200	હંસ ઉપનિષદ
201	હંસષોઢ ઉપનિષદ
202	હેરંબ ઉપનિષદ

સ્મૃતિઓ

1	અત્રિસ્મૃતિ
2	અંગિરા સ્મૃતિ
3	આપ્તસ્તંબસ્મૃતિ
4	ઉશના સ્મૃતિ
5	કાત્યાયન સ્મૃતિ
6	દક્ષસ્મૃતિ
7	પરાશરસ્મૃતિ
8	બહદ્યમસ્મૃતિ
9	બુધસ્મૃતિ
10	બૃહત્પરાશરસ્મૃતિ
11	મનુસ્મૃતિ
12	યમસ્મૃતિ
13	યાજ્ઞવલ્ક્યસ્મૃતિ
14	લઘુવિષ્ણુસ્મૃતિ
15	લઘુશંખસ્મૃતિ
16	લિખિતસ્મૃતિ
17	વસિષ્ઠસ્મૃતિ
18	વિષ્ણુસ્મૃતિ
19	વૃદ્ધગૌતમસ્મૃતિ
20	વ્યાસસ્મૃતિ
21	શતાતપ સ્મૃતિ
22	શંખલિખિતસ્મૃતિ
23	શંખસ્મૃતિ
24	સર્વત સ્મૃતિ
25	હારિત સ્મૃતિ

સૂત્રો

	સુત્રો अल्पाक्षरं असंदिग्धं सारवत्‌ विश्वतोमुखम्‌। अस्तोभं अनवद्यं च सूत्रं सूत्र विदो विदुः॥ ઓછા અક્ષરોવાળા, સંદેહરહિત, સારસ્વરૂપ, નિરંતરતા વાળું, ત્રુટિહીન(કથન)ને સુત્રવિદો સૂત્ર કહે છે. [वायुपुराण]
1	ભક્તિ સૂત્ર
1.1	નારદભક્તિ સૂત્ર
1.2	શાંડિલ્યભક્તિ સૂત્ર
2	ભગવતી સૂત્ર
3	વાસ્તુ સૂત્ર
4	ગૃહ્ય સૂત્ર
4.1	અગ્નિવેશ્ય ગૃહ્ય સૂત્ર
4.2	આપસ્તંબગૃહ્ય સૂત્ર
4.3	આશ્વલાયન ગૃહ્ય સૂત્ર
4.4	કાઠક ગૃહ્ય સૂત્ર
4.5	કૌથુમ ગૃહ્ય સૂત્ર
4.6	કૌશિક ગૃહ્ય સૂત્ર
4.7	કૌષીતક ગૃહ્ય સૂત્ર
4.8	ગોભિલ ગૃહ્ય સૂત્ર
4.9	જૈમિનીય ગૃહ્ય સૂત્ર
4.1 0	દ્રાહ્યાયણ ગૃહ્ય સૂત્ર
4.11	પારસ્કર ગૃહ્ય સૂત્ર
4.12	બૌધાયન ગૃહ્ય સૂત્ર
4.13	ભારદ્વાજ ગૃહ્ય સૂત્ર
4.14	માનવ ગૃહ્ય સૂત્ર
4.15	વારાહ ગૃહ્ય સૂત્ર
4.16	વૈખાનસ ગૃહ્ય સૂત્ર
4.17	શંખાયન ગૃહ્ય સૂત્ર
4.18	હિરણ્યકેશી ગૃહ્ય સૂત્ર
5	શ્રૌત સૂત્ર
5.1	આપસ્તંબ શ્રૌત સૂત્ર
5.2	આશ્વલાયન શ્રૌત સૂત્ર
5.3	કાઠક શ્રૌત સૂત્ર
5.4	કાત્યાયન શ્રૌત સૂત્ર
5.5	જૈમિનીય શ્રૌત સૂત્ર
5.6	દ્રાહ્યાયણ શ્રૌત સૂત્ર
5.7	નિદાન શ્રૌત સૂત્ર
5.8	બૌધાયન શ્રૌત સૂત્ર
5.9	ભારદ્વાજ શ્રૌત સૂત્ર
5.1 0	મશક કલ્પ શ્રૌત સૂત્ર
5.11	માનવ શ્રૌત સૂત્ર
5.12	લાટયાયણ શ્રૌત સૂત્ર
5.13	વારાહ શ્રૌત સૂત્ર
5.14	વાદુલ શ્રૌત સૂત્ર
5.15	વૈખાનસ શ્રૌત સૂત્ર
5.16	વૈતાન શ્રૌત સૂત્ર
5.17	શંખાયન શ્રૌત સૂત્ર
5.18	હિરણ્યકેશી શ્રૌત સૂત્ર
6	ધર્મ સૂત્ર
6.1	આપસ્તંબ ધર્મ સૂત્ર
6.2	ગૌતમ ધર્મ સૂત્ર
6.3	બૌધાયન ધર્મ સૂત્ર
6.4	વસિષ્ઠ ધર્મ સૂત્ર
6.5	વિષ્ણુ ધર્મ સૂત્ર
6.6	વૈખાનસ ધર્મ સૂત્ર
6.7	હિરણ્યકેશી ધર્મ સૂત્ર
7	શુલ્વ સૂત્ર (ભારતીય ભૂમિતિનો સર્વાધિક પ્રાચીન ગ્રંથ છે, જેમાં વૈદિક અગ્નિવેદીઓ અને યજ્ઞક્ષેત્ર સંબંધી નિર્માણના માપનો નિર્દેશ છે).
7.1	આપસ્તંબ શુલ્વ સૂત્ર
7.2	કાઠક શુલ્વ સૂત્ર
7.3	કાત્યાયન શુલ્વ સૂત્ર
7.4	બૌધાયન શુલ્વ સૂત્ર
7.5	માનવ શુલ્વ સૂત્ર
7.6	વારાહ શુલ્વ સૂત્ર
7.7	હિરણ્યકેશી શુલ્વ સૂત્ર
8	યોગ સૂત્ર
9	ન્યાય સૂત્ર
10	વૈશેષિક સૂત્ર
11	પૂર્વ મીમાંસા સૂત્ર
12	માહેશ્વર સૂત્ર
13	બ્રહ્મ સૂત્ર
14	કલ્પ સૂત્ર
14.1	ક્ષુદ્ર સૂત્ર
14.2	આષૅય સૂત્ર
15	બૃહદ અરણ્યક
16	દાલ્ભ્ય સૂત્ર
17	દેવલ સૂત્ર
18	ધન્વંતરિ સૂત્ર
19	અષ્ટાધ્યાયી
20	વાત્સ્યાયાન કૃત કામ સૂત્ર
21	કુમારદેવ શિખર
22	કોલ્લાગ
23	અંતગિરી

સંહિતાઓ

1	લોહ સંહિતા
2	કોટી રુદ્ર
3	ગર્ગ સંહિતા (શ્રી કૃષ્ણ વિશે)
4	રાવણ સંહિતા
5	શિલ્પ સંહિતા
6	સૂત્ર સંહિતા
7	અત્રિસંહિતા
8	અથર્વ વેદ સંહિતા (શૌનાકીય શાખા)
9	ઋગ્વેદ સંહિતા (શાક્લ શાખા)
10	કશ્યપ સંહિતા
11	કાઠક સંહિતા
12	કાણ્વ સંહિતા (શુક્લ યજુર્વેદ)
13	કૈલાસ સંહિતા
14	ઘેરંડ સંહિતા (હઠ યોગ)
15	ચરક સંહિતા (આયુર્વેદ)
16	જ્ઞાન સંહિતા
17	તામ્ર સંહિતા
18	તૈતિરીય સંહિતા
19	ભૃગુ સંહિતા (જ્યોતિષ)
20	ભૌમ સંહિતા
21	મય સંહિતા
22	રૌદ્ર સંહિતા
23	લઘુવ્યાસસંહિતા
24	વાયવીય સંહિતા (ઉત્તર ભાગ)
25	વાયવીય સંહિતા (પૂર્વ ભાગ)
26	વિદ્યેશ્વર સંહિતા
27	વ્યાસસંહિતા
28	સદાચાર સંહિતા (શ્રી માર્કંડેય પુરાણ)
29	સુવર્ણ સંહિતા

મિમાંસાઓ

1	પૂર્વમિમાંસા (મહર્ષિ જૈમિની પ્રસીત “કર્મ મિમાંસા દર્શન)
2	ઉત્તર મિમાંસા (શ્રી વ્યાસ)
3	ભારતીય ધર્મ મિમાંસા
4	પ્રમાણ મિમાંસા
5	યજ્ઞ મિમાંસા
6	મૃત્યુ મિમાંસા
7	કર્મ મિમાંસા
8	દૈવત મિમાંસા

	શાસ્ત્રો
1	શિલ્પ શાસ્ત્ર (ભગવાન વિશ્વકર્મા અને મય દાનવ)
2	વાસ્તુ શાસ્ત્ર
3	નીતિ શાસ્ત્ર
4	ધર્મ શાસ્ત્ર (મહર્ષિ વેદ વ્યાસ)
5	અર્થ શાસ્ત્ર (મહર્ષિ વેદ વ્યાસ)
6	મોક્ષ શાસ્ત્ર (મહર્ષિ વેદ વ્યાસ)
7	કામ શાસ્ત્ર
8	સામુદ્રિક શાસ્ત્ર
9	જ્યોતિષ શાસ્ત્ર
10	ષટદર્શન શાસ્ત્ર
10.1	વૈશેષિક દર્શન શાસ્ત્ર (મહર્ષિ કણાદ)
10.2	ન્યાય દર્શન શાસ્ત્ર (મહર્ષિ ગૌતમ)
10.3	સાંખ્ય દર્શન શાસ્ત્ર (મહર્ષિ કપિલ)
10.4	યોગ દર્શન શાસ્ત્ર (મહર્ષિ પતંજલિ)
10.5	મીમાંસા દર્શન શાસ્ત્ર (મહર્ષિ નિ)
10.6	વેદાંત દર્શન શાસ્ત્ર (મહર્ષિ વેદ વ્યાસ)
11	સામુદ્રિક શાસ્ત્ર
12	શકુન શાસ્ત્ર

વિદ્યાઓ

(બત્રીસ ) બ્રહ્મવિદ્યા [કલ્યાણ – ઉપનિષદ અંક – શ્રી રાઘવાચાર્ય]

1	સદ્વિધ્યા
2	આનંદવિદ્યા
3	અન્તરાદિત્યવિદ્યા
4	આકાશવિદ્યા
5	પ્રાણવિદ્યા
6	ગાયત્રી-જ્યોતિર્વિદ્યા
7	ઇન્દ્ર-પ્રાણવિદ્યા
8	શાંડિલ્યવિદ્યા
9	નાચિકેતસવિદ્યા
10	કોસલવિદ્યા
11	અંતર્યામિવિદ્યા
12	અક્ષરવિદ્યા
13	વૈશ્વાનરવિદ્યા
14	ભૂમવિદ્યા
15	ગાર્ગ્યક્ષરવિદ્યા
16	પ્રણવોપાસ્ય પરમપુરુષવિદ્યા
17	દહરવિદ્યા
18	અંગુષ્ઠપ્રમિતવિદ્યા
19	દેવોપાસ્યજ્યોતિર્વિદ્યા
20	મધુવિદ્યા
21	સંવર્ગવિદ્યા
22	અજાશરીરકવિદ્યા
23	બાલાકિવિદ્યા
24	મૈત્રેયીવિદ્યા
25	દૃહીણરુદ્રાદિશરીરકવિદ્યા
26	પન્ચાગ્નિવિદ્યા
27	આદિત્યસ્થાહર્નામકવિદ્યા
28	અક્ષિસ્થાહન્નામકવિદ્યા
29	પુરુષવિદ્યા
30	ઈશાવાસ્યવિદ્યા
31	ઉષસ્તિકહોલવિદ્યા
32	વ્યાહ્રતિશરીરકવિદ્યા

રામાયણ

	રામાયણ
1	અધ્યાત્મ રામાયણ
2	યોગ વાસિષ્ઠ મહારામાયણ
3	વાલ્મીકી રામાયણ
4	તુલસીકૃત રામાયણ
5	અદભુત રામાયણ
6	અમૃત રામાયણ (મોરારી બાપૂ)
7	ગૃહસ્થી રામાયણ (મોરારી બાપૂ)

મહાભારત

ગીતા

	ગીતા	શાસ્ત્ર
1	અવધૂત ગીતા	શ્રીમદ્ભાગવત મહાપુરાણ
2	અવધૂત ગીતા	ભગવાન શ્રી દત્તાત્રેયકૃતા
3	અષ્ટાવક્ર ગીતા	શ્રી અષ્ટાવક્રમુનિકૃતા
4	આજગર ગીતા	મહાભારત
5	ઉત્તર ગીતા	મહાભારત
6	કામ ગીતા	મહાભારત
7	ગણેશ ગીતા	ગણેશ પુરાણ
8	જીવન્મુક્ત ગીતા	ભગવાન શ્રી દત્તાત્રેયકૃતા
9	નારદ ગીતા	મહાભારત
10	પરમહંસ ગીતા	શ્રીમદ્ભાગવત મહાપુરાણ
11	પિંગલા ગીતા	મહાભારત
12	પુત્ર ગીતા	મહાભારત
13	ભગવતી ગીતા / પાર્વતી ગીતા	દેવી પુરાણ
14	શ્રીમદભગવદ ગીતા	ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ કૃતા
15	ભિક્ષુ ગીતા	શ્રીમદ્ભાગવત મહાપુરાણ
16	મંકિ ગીતા	મહાભારત
17	યમ ગીતા	વિષ્ણુ મહાપુરાણ
18	યમ ગીતા	અગ્નિ મહાપુરાણ
19	રામ ગીતા	અધ્યાત્મરામાયણ
20	રામ ગીતા	અદભુત રામાયણ
21	વૃત્ર ગીતા	મહાભારત
22	શમ્પાક ગીતા	મહાભારત
23	ષડજ ગીતા	મહાભારત
24	હંસ ગીતા	શ્રીમદ્ભાગવત મહાપુરાણ
25	હંસ ગીતા	મહાભારત
26	હારીત ગીતા	મહાભારત
27	જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા	સંત શ્રી જ્ઞાનેશ્વર કૃતા
28	કપિલ ગીતા	કપિલ મુનિ
29	ઉદ્ધવ ગીતા	શ્રી કૃષ્ણ ભક્ત ઉદ્ધવજી

ગ્રંથો

1	ગુરુ લીલામૃત ગ્રન્થ
2	આર્યભિષક (આયુર્વેદ)
3	સુશ્રુત આયુર્વેદ
4	રાજવલ્લભ (શિલ્પ શાસ્ત્ર)

સિન્ધુ

1	ધર્મ સિન્ધુ
2	નિર્ણય સિન્ધુ

**શતકો ( * = પંચશતી )**

1	કટાક્ષ શતક*	8	નીતિ શતક
2	પાદારવિંદ શતક*	9	સૂર્ય શતક
3	મંદ હાસ્ય શતક*	10	આરોગ્ય શતક
4	આર્યા શતક*	11	ચંડી શતક
5	સ્તુતિ શતક*	12	સદબોધ શતક
6	બોપદેવ શતક	13	અમરુક શતક
7	વિજ્ઞાનશતક	14	વૈરાગ્ય શતક
		15	શૃંગાર શતક

પુરાણો

મુખ્ય પુરાણો (અઢાર)

1	મત્સ્ય પુરાણ	10	વારાહ પુરાણ
2	માર્કંડેય પુરાણ	11	બ્રાહ્મ પુરાણ
3	ગરુડ પુરાણ	12	બ્રહ્મ વૈવર્ત પુરાણ
4	વામન પુરાણ	13	શિવ પુરાણ
5	અગ્નિ પુરાણ	14	નારદ પુરાણ
6	વાયુ પુરાણ	15	પદ્મ પુરાણ
7	ભાગવત પુરાણ	16	સ્કંદ પુરાણ
8	વિષ્ણુ પુરાણ	17	ભવિષ્યત પુરાણ
9	કૂર્મ પુરાણ	18	લિંગ મહાપુરાણ

ઉપ-પુરાણો (અઢાર)

1	સનત કુમાર પુરાણ	10	ભાર્ગવ પુરાણ
2	સ્કાન્દ પુરાણ	11	વારુણ પુરાણ
3	નૃસિંહ પુરાણ	12	કાલિકા પુરાણ
4	સૂર્ય પુરાણ	13	સાંબ પુરાણ
5	પારાશર પુરાણ	14	બ્રહ્માંડ પુરાણ
6	બૃહન-નારદિય પુરાણ	15	મારીચ પુરાણ
7	શિવ ધર્મ પુરાણ	16	ગણેશ પુરાણ
8	આશ્ચર્ય પુરાણ	17	માહેશ્વર પુરાણ
9	કાપીલ પુરાણ	18	ઔશનસ પુરાણ

નર્મદાપુરાણ પણ ઉપપુરાણમાં આવે એવું કહેવાય છે.

અન્ય પુરાણો

1	વિશ્વકર્મા પુરાણ	7	શિવ-રહસ્ય પુરાણ
2	હરિવંશ પુરાણ	8	મુદ્ગલ પુરાણ
3	આત્મ પુરાણ	9	હંસ પુરાણ
4	દત્તાત્રેય પુરાણ	10	વસિષ્ઠ પુરાણ
5	હનુમદ પુરાણ	11	નંદી પુરાણ
6	દુર્વાસા પુરાણ

નીતિઓ

ક્રમ	નીતિ ગ્રંથ / વિભાગ	કર્તા / સ્ત્રોત	મુખ્ય વિષય
1	વિદુર નીતિ	વિદુર; મહાભારત	રાજધર્મ, સદાચાર, ન્યાય, નેતૃત્વ, દુર્ગુણોથી બચવાનો ઉપદેશ, રાજા અને મંત્રીના કર્તવ્યો
2	ચાણક્ય નીતિ	ચાણક્ય	વ્યવહારનીતિ, રાજનીતિ, કૂટનીતિ, મિત્ર-શત્રુની ઓળખ, ધનવ્યવસ્થા, જીવનજ્ઞાન
3	શુક્ર નીતિ	શુક્રાચાર્ય	રાજ્યવ્યવસ્થા, રાજધર્મ, દંડનીતિ, સૈન્યસંગઠન, પ્રજાપાલન, ન્યાયવ્યવસ્થા
4	બૃહસ્પતિ નીતિ	બૃહસ્પતિ	રાજનીતિ, અર્થનીતિ, ન્યાયશાસ્ત્ર, રાજા અને મંત્રીઓના કર્તવ્યો, શાસનકલાનું માર્ગદર્શન
5	કામંદકીય નીતિસાર	કામંદક	કૂટનીતિ, રાજનીતિ, સંધિ-વિગ્રહ, રાજ્યવિસ્તાર, શત્રુ અને મિત્રની નીતિ
6	નીતિશતક	ભાર્તૃહરિ	સદાચાર, જ્ઞાન, મૂર્ખતા અને વિદ્વત્તા, સજ્જનતા, માનવસ્વભાવ, જીવનમૂલ્યો
7	નીતિવાક્યામૃત	સોમદેવસૂરી	રાજનીતિ, નૈતિકતા, શાસનકલા, મંત્રીધર્મ, રાજધર્મ અને વ્યવહારજ્ઞાન
8	પંચતંત્ર	વિષ્ણુશર્મા	નીતિકથાઓ દ્વારા રાજનીતિ, મિત્રતા, શત્રુતા, બુદ્ધિચાતુર્ય, વ્યવહારકુશળતા
9	હિતોપદેશ	નારાયણ પંડિત	નીતિકથાઓ, સદાચાર, મિત્રલાભ, સુહૃદભેદ, વ્યવહારજ્ઞાન અને રાજનીતિ

	અન્ય શાસ્ત્રો
1	મુહૂર્તચિંતામણી
2	વિવેકચૂડામણી
3	સર્વ વેદાંત સિદ્ધાંત સાર સંગ્રહ

પરિશિષ્ટ

1	આપસ્તંબ પરિશિષ્ટ
2	આશ્વલાયન પરિશિષ્ટ
3	કાત્યાયન પરિશિષ્ટ
4	કૈત્ય પરિશિષ્ટ
5	ગોભિલ પરિશિષ્ટ
6	વારાહ પરિશિષ્ટ

આગમ શાસ્ત્ર

1	મુકુતગમ
2	ચંદ્રજ્ઞાનગમ
3	અજીતગમ
4	અમષુમદ્વેદ વસ્તુ શાસ્ત્ર
5	કરણગમ
6	કામિકાગમ
7	કિરણગમ
8	દિપ્તગમ
9	પરમેશ્વરગમ
10	રૌરવગમ
11	વિરગમ
12	સૂક્ષ્મગમ
13	સ્વયંભુવગમ

ગ્રંથો

	ગ્રંથ / પુસ્તક	લેખક
1	अभिज्ञानशकुंतलम्	कालिदास
2	अभिधम्मकोश	वसुबन्धु
3	अर्थशास्त्र	चाणक्य
4	अष्टाध्यायी	पाणिनि
5	कथासरित्सागर	सोमदेव
6	कर्पूरमंजरी	राजशेखर
7	कादम्बरी	बाणभट्ट
8	कामसूत्र	वात्स्यायन
9	काव्यमीमांसा	राजशेखर
10	किरातार्जुनीयम्	भारवि
11	कुमारपालचरित	हेमचन्द्र
12	कुमारसंभवम्	कालिदास
13	गीतगोविन्द	जयदेव
14	गौडवाहो	वाक्पति
15	दशकुमारचरितम्	दंडी
16	देवीचंद्रगुप्तम	विशाखदत्त
17	द्वयाश्रय काव्य	हेमचन्द्र
18	नवसहसांक चरित	पदम् गुप्त
19	नागानंद	हर्षवधन
20	नाट्यशास्त्र	भरतमुनि
21	नैषधीयचरितम्	श्रीहर्ष
22	पंचतंत्र	विष्णु शर्मा
23	पृथ्वीराज विजय	जयानक
24	पृथ्वीराजरासो	चंदरवरदाई
25	प्रियदर्शिका	हर्षवर्धन
26	बुद्धचरित	अश्वघोष
27	बृहतकथामंजरी	क्षेमेन्द्र
28	बृहत्संहिता	वराहमिहिर
29	महाभारत	वेदव्यास
30	महाभाष्य	पतंजलि
31	महाविभाषाशास्त्र	वसुमित्र
32	मालतीमाधवम्	भवभूति
33	मालविकाग्निमित्रम्	कालिदास
34	मुद्राराक्षस	विशाखदत्त
35	मृच्छकटिकम्	शूद्रक
36	मेघदूत	कालिदास
37	रघुववंशम्	कालिदास
38	रत्नावली	हर्षवर्धन
39	राजतरंगिणी	कल्हण
40	रामचरित	सन्धयाकरनंदी
41	रामायण	वाल्मीकि
42	रावणवध	भट्टी
43	रासमाला	सोमेश्वर
44	वासवदत्ता	सुबंधु
45	विक्रमांकदेवचरित	बिल्हण
46	विक्रमोर्वशीयम्	कालिदास
47	शब्दानुशासन	राजभोज
48	शिशुपाल वध	माघ
49	सत्सहसारिका सूत्र	नागार्जुन
50	सूर्य सिद्धान्त	आर्यभट्ट
51	सौंदरानन्द	अश्वघोष
52	स्वप्नवासवदत्ता	भास
53	हर्षचरित	वाणभट्ट